Trafo bakım ve işletme sorumluluğu, özel trafolu tesislerde OG ekipmanlarının, trafonun ve topraklama sisteminin güvenli, sürekli ve mevzuata uygun şekilde çalışmasını sağlamak için yetkili elektrik mühendisleri tarafından yürütülen teknik hizmettir. Bu hizmet, enerji sürekliliği ve işletme güvenliği açısından kritik öneme sahiptir.

İşletme sorumluluğu, EPDK ve ilgili yönetmelikler gereğince zorunlu olup, OG trafolu her tesis bir işletme sorumlusu mühendis bulundurmakla yükümlüdür.

Trafo Bakımında Hangi İşlemler Yapılır?

Trafo bakımı OG sistemine ait tüm ana elemanların detaylı şekilde kontrol edilmesini kapsar. Bu işlemler iki ana başlıkta incelenir:

1. OG Hücre Bakımları

Mekanik ve Görsel Kontroller

• Hücre kapıları, kilit mekanizmaları
• Kesici, ayırıcı, yük ayırıcı hareket kontrolleri
• Mekanik kilit ve enterlock sistemleri
• Bara – kablo başlıkları – OG kabloları kontrolü
• İzolasyon yüzeylerinin temizliği
• Hücre içi tozlanma ve nem analizi

Elektriksel Test ve Ölçümler

• Bara ve kablo bağlantı noktalarının termal analizi
• Kesici ve ayırıcı kontak durumları
• Akım trafosu ve gerilim trafosu bağlantı kontrolleri
• Kablo başlıklarının izolasyon durumu
• Topraklama süreklilik ölçümü

2. Trafo Bakımı

Trafo bakımı trafo tipine göre ikiye ayrılır:

A) Kuru Tip Trafolar

Kuru tip trafolarda aşağıdaki kontroller yapılır:

• Bobin yüzeylerinde nem, kirlenme, tozlanma
• Fan sistemi ve termal röle kontrolü
• Trafo üzerinde anormal ses, titreşim
• Sıcaklık sensörlerinin fonksiyon testi
• Bağlantı vida ve noktalarının sıkılık kontrolü
• Termal kamera ile sıcaklık analizi

Bu kontroller trafo ömrünü ve izolasyon kalitesini doğrudan etkiler.

B) Yağlı Tip Trafolar

Yağlı trafolarda yapılması gereken bakımlar:

• Yağ seviye kontrolü
• Gerekirse yağ numunesi alarak yağ analizi (BDV, nem, çamurlaşma)
• Yağ sızıntısı kontrolü
• Buchholz rölesi testleri
• Genleşme deposu membran durumu
• İzolasyon yüzeylerinin temizliği
• Termal kamera ile sıcaklık analizi
• Radyatör peteklerinin temizlik kontrolü

Trafo Fonksiyon Testleri (Mutlaka Yapılmalıdır)

Fonksiyon testleri, trafonun tüm koruma ve alarm mekanizmalarının çalıştığından emin olmak için yapılır. Aşağıdaki testler trafo bakımının en kritik bölümüdür:

1. Termal Koruma Testi

• Kuru tip trafolarda PTC / PT100 sensörlerinin gerçek değer üretip üretmediği
• Fan grubunun otomatik devreye girip girmediği
• Aşırı sıcaklık alarmı ve kesme fonksiyonu

2. Buchholz Rölesi Testi (Yağlı Trafolar)

• Alarm devresi
• Kesme devresi
• Şamandıra hareket testi

3. Yağ Sıcaklık Göstergesi ve Anahtarlı Termometre Testi

• Gösterge doğruluğu
• Alarm kontağı
• Kesme kontağı

4. Trafo Korumalarının Testi

• Aşırı akım koruma
• Toprak arıza koruma
• Yük ayırıcı / kesici kumanda devresi testleri
• Sekonder CT – VT bağlantı doğrulaması

Bu testler yapılmazsa trafo arızalarını önceden tespit etmek mümkün değildir.

İşletme Sorumluluğu Neleri Kapsar?

İşletme sorumlusu mühendis, OG tesisini düzenli olarak kontrol eder ve kayıt altına alır:

• OG hücrelerinin aylık kontrolleri
• Trafo bakım planlaması
• Topraklama süreklilik ölçümleri
• Arıza tespiti ve giderilmesi
• Yıllık bakım organizasyonu
• Sistem güvenlik kontrolleri
• Dağıtım şirketi bildirim ve denetimleri
• İşletme defteri kayıtlarının tutulması

İşletme sorumluluğu bulunmayan tesislerde oluşacak teknik ve hukuki tüm sorumluluk işletmeye aittir.